Categorie: Nieuws

Esther Remelink nam deel aan een expertmeeting over desinformatie tijdens ChangeNOW in Parijs op 30 maart 2026. ChangeNOW is een van Europa’s grootste duurzaamheidsconferenties. 

De meeting ‘When climate disinformation undermines the right to information. Is the EU Media rulebook ready?’ werd georganiseerd door Quota Climat. Zij zijn een Franse organisatie die mediaverslaggeving over klimaat systematisch bijhoudt.

Tijdens de meeting werd bediscussieerd of er voldoende wetgeving bestaat om klimaatdesinformatie in te perken, maar ook werden ervaringen uit verschillende landen gedeeld. Aan tafel zaten journalisten, bijvoorbeeld van Reporters Without Borders, een onderzoeker van de EU Digital Services Act, het Britse Reliable Media en Just Transition Finance Lab, en vertegenwoordigers van de VN en de EU. Een mix van journalistiek, beleid en onderzoek.

Wat opviel:

• Vrijheid van meningsuiting is een belangrijk goed en de pluraliteit van de media is belangrijk. Naast de media die desinformatie verspreiden, zijn er ook vele milieujournalisten die bedreigd worden tijdens hun werk. Die verdienen bescherming en geen aanval. Het aankaarten van klimaatdesinformatie bij de media moet absoluut geen censuur worden. Om dit te voorkomen zou de discussie met de media niet over ‘intenties’ of over ‘principes’ moeten gaan, maar over hoe desinformatie schade aanricht. Schade aan de democratie, aan de publieke gezondheid, en aan het vermogen van burgers om geïnformeerde keuzes te maken. Noem het een gevecht VOOR het recht op betrouwbare informatie, in plaats van een gevecht TEGEN desinformatie.
• Wie zich alleen richt op content, op wat er gezegd wordt, mist de helft. De financiële structuren achter de traditionele- en sociale media zijn minstens zo bepalend voor wat mensen te horen krijgen.
• Esther stelde aan de VN de vraag of het mogelijk is om bij te houden wat landen die de COP30-verklaring ondertekenden, nu daadwerkelijk doen. Hoe zetten zij hun commitment om in beleid? En kan dat openbaar worden gepubliceerd, zodat NGO’s, zoals wij, overheden verantwoordelijk kunnen houden voor hun acties of gebrek daaraan? Wellicht krijgt dat opvolging. 
• Hoe je desinformatie in de media precies aanpakt, bleef open. De tijd was te kort. Maar Nikii neemt deze vraag mee terug naar Nederland en zal de komende tijd met nog meer deskundigen in het veld hier gesprekken over voeren.

Nikii is opgericht door Lynn Vanheule en Esther Remelink.

Esther heeft een achtergrond in de wetenschap en data-analyse. Daarna heeft ze als journalist onderzoek gedaan naar klimaatobstructie in de landbouw en naar greenwashing met dataVoor Nikii wil ze zich richten op diepgaand onderzoek naar klimaatmisinformatie: waar komt het vandaan, hoe verspreidt het zich, wat kun je er aan doen. En hoe kunnen data-technieken  ons helpen om dit beter te onderzoeken. 

Lynn heeft de afgelopen jaren op lokaal niveau gewerkt aan de energietransitie . Op bewonersavonden en in gesprekken merkte ze hoe verwarrend het klimaatdebat is. Niet omdat mensen het niet willen begrijpen, maar omdat de informatie die hen bereikt niet altijd klopt en er bewust twijfel wordt gezaaid of wat een effectieve en rechtvaardige aanpak is. Ze deed onderzoek naar waar die verwarring vandaan komt, hoe weerstand opgebouwd kan worden en gaf trainingen aan verschillende organisaties, waaronder de media. 

Vanuit die twee perspectieven, data en praktijk,  bouwen ze aan Nikii. Ze werken samen met een breed netwerk van wetenschappers, andere NGO’s en VN-betrokkenen aan informatie-integriteit: waar klimaatmisinformatie vandaan komt, hoe het werkt, en wat je eraan kunt doen. Als persoon, als organisatie, als overheid.

Meer dan 120 wetenschappers, onder wie oud-bewindslieden prof. dr. Rick van der Ploeg en prof. dr. Jacqueline Cramer, riepen eind november 2025 de toenmalig formerende partijen  op om betrouwbare klimaatinformatie structureel te borgen in het nieuwe regeerakkoord.  

De boodschap in hun brief was helder: klimaatbeleid werkt alleen als de informatie waarop het gebaseerd is betrouwbaar is. De onderzoekers pleitten voor een Nationaal Beleidskader Informatie-integriteit, met maatregelen op zes terreinen: onderwijs, wetenschap, journalistiek, de bredere informatie-omgeving, overheidscommunicatie en de bescherming van mensen die zich publiekelijk uitspreken.

‘De betrouwbaarheid, juistheid en volledigheid van informatie waar Nederlanders dagelijks aan worden blootgesteld staat steeds meer onder druk’, schreven de wetenschappers. ‘Dat tast het vertrouwen van mensen in democratische besluitvorming aan en hindert effectief klimaatbeleid.’

Hun oproep richtte zich nadrukkelijk niet op inhoudelijke klimaatkeuzes, maar op de randvoorwaarden waaronder die keuzes democratisch en zorgvuldig tot stand kunnen komen.

Onder de ondertekenaars: voormalige IPCC-auteurs dr. Tinus Pulles en dr. Leo Meyer, klimaatwetenschappers dr. Wieke Pot en prof. dr. Jorien Vonk, en experts op het gebied van transities en gedrag zoals prof. Derk Loorbach, prof. dr. Philipp Pattberg en dr. Reint Jan Renes. 

De brief stond niet op zichzelf. Nederland had zich tijdens COP30 , na een oproep van de Tweede Kamer zelf, aangesloten bij het Global Initiative for Information Integrity on Climate Change.

De vraag die de wetenschappers stelden was dan ook eenvoudig: hoe wordt die internationale inzet vertaald naar concreet nationaal beleid?

In januari 2026 bood een delegatie (wetenschappers, VN jongerenvertegenwoordigers en Nikii) de brief opnieuw aan, nu aan de Tweede Kamer commissie van Klimaat en Groene Groei. Deze werd vergezeld van een oplegger die Kamerleden uitnodigden om internationale commitments serieus te nemen en informatie-integriteit rondom klimaat expliciet te verankeren in nationaal beleid.

Het regeerakkoord dat volgde, bevatte geen specifieke maatregelen rond klimaatdesinformatie. Wel werd desinformatie in bredere zin benoemd als een thema. De vertaalslag die de wetenschappers vroegen, van internationaal commitment naar concrete actie op betrouwbare klimaatinformatie, blijft vooralsnog dus uit.